Giriş

Dinlerarası işbirlikleri ve yakınlaşmalar, her geçen gün kendini daha fazla hissettiren, modern çağımıza ait dindarları yakından ilgilendiren hayati bir konudur. Her alanda diyalog süreçlerini işleten günümüz modern toplumları, aynı ırktan, aynı dine ait olmaktan uzak ve her açıdan daha çoğulcu yapıda olduklarından, dinleri farklı olsa da gittikçe daha artan bir oranda aynı ortak tarihi, aynı ortak mekânı ve aynı cemiyeti paylaşmaya doğru gitmektedirler. Bundan dolayı dinler arasındaki sağlıklı işbirlikleri ve yakınlaşmaların en önemli hedefi, çoğulcu bir toplulukta doğru bir şekilde kendi inancını yaşayabilmek ve başkasının da barış ortamında yaşamasına izin vermektir.

Diğer din mensuplarına nispeten 1960'ların başında diyalogu modern bir dinlerarası karşılaşma türü olarak dindarların gündemine sokan Hıristiyanlarla birlikte Müslümanlar da son yirmi yıldır yoğun bir şekilde diyalog karşılaşmaları yaşamaktadırlar.

İslâm'ın ilk yıllarında hidâyet/ihtidâ eden ve isimleri Yahudi-Hıristiyan kültürünün genel olarak İslâm'a ve özelde de tefsir, tarih ve hadis kitaplarına intikali iddialarında öne çıkarılan Abdullah b. Selâm, Kâ'bu'l-Ahbâr, Vehb b. Münebbih gibi Sahâbî ve Tâbiîlerle ilgili bilgi ve rivayetlerde, onların hayatlarındaki fikrî, ruhî ve dinî değişimden sözedilip, bir anlamda hidâyet psikolojileri üzerinde -az da olsa- durulmuştur.¹ Bunun yanında İslâm'ın ilk yıllarında hidâyete erenlerin, tamamen tabii bir süreçte yeni katıldıkları dinî ortama, önceki kültürel birikimlerini kattıkları iddia edilerek, bu katkıların daha sonra hadis, tarih, tefsir kaynaklarına yansıdığı yönünde iddialar bulunmaktadır.² Bu iddiaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı bir yana, İslâm'ın ilk yıllarında yaşanan hidâyetlerin dinî, siyasî, sosyo-kültürel ve psikolojik yönlerinin incelendiği çalışmalara³ şiddetle ihtiyaç duyulduğu açıktır. Bu itibarla, hidâyet sürecinde hidâyete erenin (mühtedi), kendi şahsında yaşadığı dinî ve kültürel değişimin boyutları ile önceki dînindeki öğretileri ne oranda yeni dînine taşıyabileceği, tefsir, tarih ve hadis kaynaklarındaki geçmiş kültürlere ait bilgilerin kaynağını tespit açısından oldukça önem arzeder.

I. Masa’nın katılımcıları:

Prof. Dr. Niyazi Öktem,

Dr. Abdullah Hakimoğlu,

Doç. Dr. Adil Bebek,

Ali Ferşadoğlu,

Cemil Tokpınar,

Doç. Dr. Hüdaverdi Adam,

Mustafa Özcan,

Selim Sönmez,

Şaban Döğen,

Dr. Veysel Saray.

---------

Son bir asırda, dünyanın her bölgesinde çeşitli nedenlerle savaşlar, çatışmalar, terör olayları eksik olmamaktadır. Değişik din ve inanç sistemlerine sahip bazı insanlarda çatışma eğilimleri görülebilmektedir. Bu eğilimlerden kaynaklanan çatışmalar İslam toplumlarında da yaşanabilmekte, bütün din mensupları, hatta hiçbir dine sahip olmayan sayısız insan değişik şekillerde zarara uğramakta ve buhran geçirmektedir.